Wat is cloud computing?

Als u geen eigen da­ta­cen­ter kunt of wilt opzetten, is cloud computing de oplossing. Dit com­pu­ter­mo­del biedt ver­schil­len­de voordelen die zowel voor par­ti­cu­lie­ren als in­ter­na­ti­o­na­le bedrijven aan­trek­ke­lijk zijn. Maar wat is cloud computing precies? We bekijken dit com­pu­ter­mo­del en leggen de voor- en nadelen ervan uit.

Wat is cloud computing?

Het opzetten van een eigen da­ta­cen­ter is tijd­ro­vend en kostbaar. Niet alleen zijn er spe­ci­a­lis­ten nodig voor de in­stal­la­tie en het onderhoud, maar het is ook niet mogelijk om het da­ta­cen­ter aan te passen aan de vraag. Daardoor zijn er vaak meer middelen be­schik­baar dan daad­wer­ke­lijk nodig zijn, wat het hele proces be­hoor­lijk in­ef­fi­ci­ënt maakt.

Cloud computing lost veel van deze problemen op. In plaats van zelf tech­no­lo­gie aan te schaffen, te in­stal­le­ren en te on­der­hou­den, maken bedrijven en par­ti­cu­lie­ren gebruik van web­ser­vi­ces die door één enkele provider worden gehost. Op deze manier pro­fi­te­ren ge­brui­kers van schaal­voor­de­len en kunnen ze hun ca­pa­ci­tei­ten snel, eenvoudig en dynamisch opschalen. In de meeste gevallen verloopt deze vorm van moderne outsour­cing via een huurmodel.

Als het gaat om cloud computing, kunnen de aan­ge­bo­den diensten variëren van cloud­op­slag­ruim­te die wordt ge­fa­ci­li­teerd door externe servers tot in­fra­struc­tuur in de cloud, waar ge­brui­kers via internet toegang krijgen tot volledige da­ta­cen­ters.

Volgens een paper van het National Institute of Standards and Tech­no­lo­gy moeten diensten aan bepaalde kenmerken voldoen om als cloud computing te kunnen worden aan­ge­merkt:

• On-demand self­ser­vi­ce: ge­brui­kers moeten altijd zelf­stan­dig de benodigde middelen kunnen aanvragen zonder contact op te nemen met de ser­vi­ce­pro­vi­der.
• Brede net­werk­toe­gang: Cloud computing moet toe­gan­ke­lijk zijn via het internet en via ge­stan­daar­di­seer­de me­cha­nis­men en pro­to­col­len die een brede toe­gan­ke­lijk­heid ga­ran­de­ren.
• Pooling van resources: Het sa­men­voe­gen van meerdere com­pu­tingresour­ces is een ba­sis­ver­eis­te voor cloud computing. Dit gebeurt in de vorm van ser­ver­par­ken, die resources, zoals ver­wer­kings­kracht en op­slag­ruim­te, dynamisch toewijzen en her­ver­de­len om aan de behoeften van meerdere ge­brui­kers te voldoen. Klanten weten mogelijk niet precies waar de resources die ze gebruiken zich bevinden.
• Snelle elas­ti­ci­teit: De levering van ca­pa­ci­tei­ten moet snel en op basis van de behoeften gebeuren. In sommige gevallen kan schaal­ver­gro­ting au­to­ma­tisch plaats­vin­den zonder dat ge­brui­kers of dienst­ver­le­ners hoeven in te grijpen.
• Gemeten service: Het gebruik van cloud­dien­sten wordt voort­du­rend ge­mo­ni­t­ord, wat zorgt voor meer trans­pa­ran­tie voor zowel providers als ge­brui­kers.

Net zoals een elek­tri­ci­teits­cen­tra­le het centrum van een elek­tri­ci­teits­net vormt, is cloud computing meestal ook ge­cen­treerd rond een groot da­ta­cen­ter of een ser­ver­park, waar de middelen van meerdere computers of servers worden gebundeld. Dit staat bekend als grid computing en maakt hoge pres­ta­ties mogelijk. In com­bi­na­tie met vir­tu­a­li­sa­tie kunnen in­di­vi­du­e­le virtuele in­stan­ties worden gecreëerd voor ge­brui­kers binnen het netwerk. De net­werk­toe­gang werkt naadloos, zodat de gebruiker niet precies hoeft te weten waar zijn gegevens zijn op­ge­sla­gen.

Welke soorten cloud computing zijn er?

Er is nu een breed scala aan cloud­op­los­sin­gen op de markt. Naast de prijs en de geboden on­der­steu­ning ver­schil­len deze opties vooral in termen van de aan­ge­bo­den lagen en het im­ple­men­ta­tie­mo­del. De term ‘lagen’ verwijst naar de omvang van de dienst, en het im­ple­men­ta­tie­mo­del geeft het type cloud aan.

Ser­vi­ce­mo­del

Een laag komt overeen met een specifiek ser­vi­ce­ni­veau, en de ver­schil­len­de ‘as a service’-niveaus, of lagen, be­schrij­ven de reik­wijd­te van de dienst. Ze worden meestal weer­ge­ge­ven aan de hand van een pi­ra­mi­de­mo­del. In­fra­struc­tu­re as a service heeft de grootste reik­wijd­te, terwijl software as a service zich richt op spe­ci­fie­ke toe­pas­sin­gen.

• In­fra­struc­tu­re as a Service (IaaS): Op dit niveau bieden providers complete hard­wa­reo­p­los­sin­gen: re­ken­kracht, op­slag­ruim­te en net­werk­tech­no­lo­gie. De instances die be­schik­baar zijn voor de gebruiker zijn volledig virtueel en verdeeld over de re­sour­ce­pool. IaaS kan dienen als basis voor verdere lagen, maar wordt ook aan­ge­bo­den als een op zichzelf staand product.
• Platform as a Service (PaaS): Deze laag gaat een stap verder door een complete cloudom­ge­ving te bieden in plaats van alleen hardware. PaaS is voor­na­me­lijk bedoeld voor soft­wa­re­ont­wik­ke­laars. Ser­vi­ce­pro­vi­ders bieden een kant-en-klare ont­wik­kelom­ge­ving in de cloud, gehost op hun hardware. Hierdoor besparen pro­gram­meurs zowel tijd als geld, omdat ze de omgeving niet zelf hoeven op te zetten en te on­der­hou­den.
• Software as a Service (SaaS): Op het hoogste niveau worden ge­brui­kers soft­wa­reo­p­los­sin­gen vanuit de cloud aan­ge­bo­den. SaaS is voor­na­me­lijk bedoeld voor de ge­mid­del­de eind­ge­brui­ker, omdat deze zich geen zorgen hoeft te maken over het in­stal­le­ren en on­der­hou­den van software en de zekerheid heeft dat de hardware voldoende krachtig is. Om toegang te krijgen tot de software gebruiken ge­brui­kers een web­brow­ser of een beperkt programma dat de software vanuit de cloud laadt.
• Eve­ry­thing as a Service (XaaS): Naast de drie bo­ven­ge­noem­de lagen bieden providers ook andere diensten aan. In dit geval wordt de term ‘as-a-service’ echter vaak gebruikt voor mar­ke­ting­doel­ein­den. Een XaaS kan over het algemeen altijd worden toe­ge­schre­ven aan een ander niveau of heeft zelfs helemaal niets te maken met cloud computing. Humans as a Service (HuaaS) is bij­voor­beeld gewoon een vorm van crowds­our­cing waarbij een groep mensen taken uitvoert via internet.

Im­ple­men­ta­tie­mo­del­len

De im­ple­men­ta­tie­mo­del­len geven aan of de instances voor slechts één klant zijn ge­re­ser­veerd of met anderen worden gedeeld. Im­ple­men­ta­tie­mo­del­len worden ge­ca­te­go­ri­seerd op basis van het feit of een cloud wordt gedeeld en met wie deze wordt gedeeld.

• Private cloud: De servers worden exclusief door één klant gebruikt. Een private cloud kan zich op locatie bevinden (interne cloud), maar dat hoeft niet. Zelfs bij een hos­ting­pro­vi­der die ge­bruik­maakt van een ser­ver­park is het mogelijk om speciale hardware te gebruiken waar andere klanten geen toegang toe hebben.
• Community cloud: De community cloud func­ti­o­neert op dezelfde manier als een private cloud, met dit verschil dat meerdere mensen een speciale hardware-instantie delen. Het sa­men­voe­gen van ge­brui­kers gebeurt echter niet wil­le­keu­rig. In plaats daarvan worden klanten uit dezelfde be­drijfs­tak­ken of met ver­ge­lijk­ba­re in­te­res­ses vaak ge­groe­peerd. Bovendien kan de community cloud zowel binnen een bedrijf als extern worden beheerd. Het doel is om middelen te besparen in ver­ge­lij­king met het gebruik van meerdere private clouds.
• Public cloud: Dit type im­ple­men­ta­tie­mo­del komt overeen met het ei­gen­lij­ke idee achter de cloud. Dat wil zeggen dat u een ser­ver­ver­bin­ding deelt met het grote publiek. Als gebruiker kunt u niet zien of wijzigen wie er nog meer gebruik kan maken van de ser­ver­bron­nen.
• Hybride cloud: Dit model is een com­bi­na­tie van een private cloud en publieke clouds. Dit betekent dat een bedrijf of een individu kan bepalen welke delen van hun ac­ti­vi­tei­ten privé moeten blijven – bij­voor­beeld be­vei­li­gings­as­pec­ten – en welke openbaar moeten blijven.

Wat zijn de voor- en nadelen van cloud computing?

Cloud computing biedt aan­zien­lij­ke voordelen, vooral voor kleine tot mid­del­gro­te or­ga­ni­sa­ties. Voor der­ge­lij­ke on­der­ne­min­gen is het opzetten van een IT-in­fra­struc­tuur kostbaar en vereist het voort­du­ren­de on­der­steu­ning en onderhoud door toegewijd personeel. Bovendien is het het beste als een da­ta­cen­ter evenredig meegroeit met de groei van de or­ga­ni­sa­tie zelf. Aangezien dit tra­di­ti­o­neel moeilijk te re­a­li­se­ren is, kopen bedrijven vaak nieuwe hardware in vaste cycli op basis van een schatting van hun toe­kom­sti­ge behoeften. Dit leidt er vaak toe dat er meer middelen worden aan­ge­schaft dan daad­wer­ke­lijk nodig zijn.

Naast schaal­baar­heid biedt cloud computing nog meer voordelen. Pro­fes­si­o­ne­le ser­ver­par­ken, zoals die worden gebruikt door cloud­pro­vi­ders, zijn veel veiliger dan de meeste or­ga­ni­sa­ties zelf ter plaatse kunnen beheren. Speciaal be­vei­li­gings­per­so­neel en ser­ver­spe­ci­a­lis­ten be­scher­men het da­ta­cen­ter tegen res­pec­tie­ve­lijk fysieke en digitale aanvallen, en brand­vei­lig­heids­ex­perts zorgen ervoor dat de gegevens veilig zijn voor brand. Ten slotte maken de meeste cloud computing-dienst­ver­le­ners ver­plich­te back-ups van alle gegevens.

Cloud computing heeft echter ook enkele nadelen, waardoor sommigen nog steeds niet zijn over­ge­stapt. Over het algemeen bent u af­han­ke­lijk van de provider en hun con­fi­gu­ra­ties. Als zij tech­ni­sche problemen on­der­vin­den, heeft dat direct gevolgen voor uw be­drijfs­voe­ring. Bovendien vereist cloud computing een sterke en stabiele in­ter­net­ver­bin­ding om effectief te zijn en ervoor te zorgen dat me­de­wer­kers efficiënt kunnen werken.

De grootste zorg bij cloud­op­los­sin­gen is de privacy van gegevens. Hoewel gegevens weliswaar beveiligd zijn in het da­ta­cen­ter of de ser­ver­farm, brengt het verzenden van die gegevens via internet altijd een vei­lig­heids­ri­si­co met zich mee. Bovendien is ook de locatie van het da­ta­cen­ter van cruciaal belang. Als het da­ta­cen­ter zich bij­voor­beeld in de VS bevindt, is de cloud­pro­vi­der op grond van de Patriot Act verplicht om gegevens op verzoek aan de Ame­ri­kaan­se au­to­ri­tei­ten te over­han­di­gen. Het is dan ook be­grij­pe­lijk dat veel mensen aarzelen om al dan niet gebruik te maken van cloud computing.

Voordelen van cloud computing

• Geen ac­qui­si­tie­kos­ten
• Geen ka­pi­taal­ver­plich­ting
• Schaal­baar naar behoefte
• Geen interne spe­ci­a­lis­ten nodig
• Da­ta­cen­ters worden goed on­der­hou­den en zijn veilig

Nadelen van cloud computing

• Vereist een stabiele en snelle in­ter­net­ver­bin­ding
• Zorgen over ge­ge­vens­be­scher­ming
• Af­han­ke­lijk­heid van de provider (vendor lock-in)
• Be­vei­li­gings­ri­si­co tijdens de over­dracht
• Lage in­di­vi­du­e­le prijzen maken het ver­lei­de­lijk om meer middelen te boeken dan u nodig hebt

Wanneer is cloud computing begonnen?

Het koppelen van computers om ge­brui­kers meer re­ken­kracht en op­slag­ruim­te te bieden, is geen nieuw concept. Main­fra­mes in de jaren vijftig waren al een stap in de richting van cloud computing. Destijds konden ge­brui­kers via ver­schil­len­de andere terminals in de or­ga­ni­sa­tie (in bedrijven of uni­ver­si­tei­ten) toegang krijgen tot de main­fra­me­com­pu­ter en ge­bruik­ma­ken van de ca­pa­ci­teit ervan. Dit gebeurde aan­van­ke­lijk echter op basis van ti­me­sha­ring, waarbij ge­brui­kers tijd moesten re­ser­ve­ren om gebruik te kunnen maken van de re­ken­kracht van de mainframe.

In de daar­op­vol­gen­de decennia werd vir­tu­a­li­sa­tie ont­wik­keld, waardoor com­pu­ter­in­stan­ties abstract konden worden na­ge­bootst. Ten slotte werden der­ge­lij­ke virtuele om­ge­vin­gen met de uit­vin­ding van het internet online be­schik­baar gemaakt en kwamen ze in de jaren negentig voor een groter aantal ge­brui­kers com­mer­ci­eel be­schik­baar.

Op dat moment werd het concept van de cloud po­pu­lair­der, maar pas rond de eeuw­wis­se­ling begonnen bedrijven en par­ti­cu­lie­ren steeds meer interesse te tonen in de tech­no­lo­gie. De eerste cloud­dien­sten waren in­di­vi­du­e­le diensten, zoals een ruimte om bestanden te delen of Google Sheets en Docs, waar meerdere ge­brui­kers te­ge­lij­ker­tijd aan een document kunnen werken. Te­ge­lij­ker­tijd begon Amazon echter ook zijn enorme ser­ver­par­ken aan andere ge­brui­kers aan te bieden. Onder de naam Amazon Web Services (AWS) stelt het andere bedrijven in staat om de in­fra­struc­tuur van de e-com­mer­ce­gi­gant te gebruiken en daarop software te draaien.

Te­gen­woor­dig maakt cloud computing voor veel mensen deel uit van het dagelijks leven. De meeste smartpho­nes (of meer in het algemeen het internet der dingen) staan continu in ver­bin­ding met de cloud. Zo worden foto’s die ge­brui­kers met hun smartpho­ne maken au­to­ma­tisch geüpload naar de cloud­dienst van Apple of Google, waardoor ze vanaf andere apparaten kunnen worden bekeken.