Waarom is digitale toe­gan­ke­lijk­heid be­lang­rijk in de digitale ruimte?

Digitale toe­gan­ke­lijk­heid betekent dat websites, apps en digitale do­cu­men­ten voor iedereen bruikbaar zijn, ongeacht eventuele be­per­kin­gen. Het is een es­sen­ti­ë­le basis voor digitale par­ti­ci­pa­tie en gelijke kansen.

Wat is digitale toe­gan­ke­lijk­heid?

Digitale toe­gan­ke­lijk­heid verwijst naar het ontwerpen van digitale producten op een zodanige manier dat mensen met fysieke, zin­tuig­lij­ke of cog­ni­tie­ve be­per­kin­gen deze zelf­stan­dig kunnen gebruiken. Dit omvat het com­pa­ti­bel maken van websites met scherm­le­zers, ervoor zorgen dat de inhoud voldoende contrast heeft en on­der­ti­tels toevoegen aan video’s. Toe­gan­ke­lijk­heid is geen voor­bij­gaan­de trend in webdesign, maar eerder een voor­waar­de voor toe­komst­be­sten­di­ge digitale aan­bie­din­gen. Het komt niet alleen ten goede aan mensen met een handicap, maar ook aan oudere ge­brui­kers en mensen met tij­de­lij­ke be­per­kin­gen. Toe­gan­ke­lijk ontwerp verbetert ook de bruik­baar­heid voor ge­brui­kers met trage in­ter­net­ver­bin­din­gen of mobiele apparaten.

Toe­gan­ke­lijk­heid omvat tech­ni­sche, in­hou­de­lij­ke en visuele ont­werp­as­pec­ten. Be­lang­rij­ke kenmerken zijn onder meer de be­dien­baar­heid met het toet­sen­bord en het vermijden van knip­pe­ren­de elementen in het we­bont­werp. Bij het ontwerpen van een website of software moet toe­gan­ke­lijk­heid vanaf het begin worden ingebouwd en gedurende de hele le­vens­cy­clus van het project in aan­mer­king worden genomen. Het is een kenmerk van kwaliteit en wordt steeds vaker wettelijk verplicht gesteld.

Wettelijk kader in het Verenigd Ko­nink­rijk

Terwijl de Europese Unie uit­ge­brei­de re­gel­ge­ving inzake digitale toe­gan­ke­lijk­heid heeft ingevoerd, zoals de Europese toe­gan­ke­lijk­heids­wet (EAA), volgt het Verenigd Ko­nink­rijk zijn eigen wetgeving:

Wet op de ge­lijk­heid van 2010

De Equality Act 2010 con­so­li­deert eerdere an­ti­dis­cri­mi­na­tie­wet­ten, waaronder de Disa­bi­li­ty Dis­cri­mi­na­ti­on Act 1995, en is de be­lang­rijk­ste wetgeving voor de be­scher­ming van mensen met een handicap in het Verenigd Ko­nink­rijk. Deze wet verplicht or­ga­ni­sa­ties om redelijke aan­pas­sin­gen door te voeren om ervoor te zorgen dat mensen met een handicap toegang hebben tot diensten, waaronder het toe­gan­ke­lijk maken van websites en digitale diensten.

Hoewel de wet niet expliciet verwijst naar digitale diensten, hebben Britse recht­ban­ken ge­oor­deeld dat on­li­ne­plat­forms toe­gan­ke­lijk moeten zijn op grond van de plicht tot redelijke aan­pas­sin­gen. Niet-naleving kan leiden tot claims wegens dis­cri­mi­na­tie. Zowel publieke als private or­ga­ni­sa­ties worden aan­ge­moe­digd om aan deze vereisten te voldoen om ju­ri­di­sche stappen te voorkomen.

Toe­gan­ke­lijk­heids­voor­schrif­ten voor over­heids­in­stan­ties (websites en mobiele ap­pli­ca­ties) 2018

Deze re­gel­ge­ving, die in 2018 van kracht werd, is van toe­pas­sing op or­ga­ni­sa­ties in de publieke sector in het Verenigd Ko­nink­rijk en verplicht hen ervoor te zorgen dat hun websites en mobiele ap­pli­ca­ties toe­gan­ke­lijk zijn voor alle ge­brui­kers, inclusief mensen met een handicap. Or­ga­ni­sa­ties in de publieke sector moeten voldoen aan de WCAG 2.1 Level AA-toe­gan­ke­lijk­heids­nor­men en een toe­gan­ke­lijk­heids­ver­kla­ring pu­bli­ce­ren waarin wordt uit­een­ge­zet hoe zij hieraan voldoen.

De re­gel­ge­ving is van toe­pas­sing op een breed scala aan over­heids­in­stan­ties, waaronder mi­nis­te­ries, lokale overheden en openbare ge­zond­heids­zorg­dien­sten. Ze schrijft ook voor dat bij het inkopen van diensten van derden rekening moet worden gehouden met toe­gan­ke­lijk­heid.

WCAG (richt­lij­nen voor toe­gan­ke­lijk­heid van web­con­tent)

De WCAG-richt­lij­nen voor toe­gan­ke­lijk­heid van web­con­tent zijn in­ter­na­ti­o­na­le richt­lij­nen voor de toe­gan­ke­lijk­heid van web­con­tent. In het Verenigd Ko­nink­rijk is WCAG 2.1 niveau AA de minimaal vereiste norm voor websites en mobiele apps van de publieke sector. Hoewel WCAG geen wet is, vormt het een be­lang­rijk onderdeel van de Britse re­gel­ge­ving, met name voor naleving door de publieke sector.

In de pri­vé­sec­tor volgen veel or­ga­ni­sa­ties ook de WCAG 2.1-richt­lij­nen als best practice. Naleving van WCAG wordt gezien als een manier om ervoor te zorgen dat digitale inhoud toe­gan­ke­lijk is voor alle ge­brui­kers, ook voor mensen met een handicap. Door zich aan deze normen te houden, kunnen bedrijven in de pri­vé­sec­tor de ge­brui­ker­s­er­va­ring ver­be­te­ren, een meer inclusief klan­ten­be­stand opbouwen en ju­ri­di­sche risico’s in het kader van de Equality Act 2010 beperken.

Overzicht van be­lang­rij­ke re­gel­ge­ving

Hoe de WCAG-richt­lij­nen te begrijpen

De WCAG-richt­lij­nen zijn gebaseerd op vier be­lang­rij­ke principes die bekend staan onder de afkorting POUR:

• Waar­neem­baar: ge­brui­kers moeten de inhoud via ten minste één van hun zintuigen kunnen benaderen en ervaren.
• Be­dien­baar: ge­brui­kers moeten met behulp van een toet­sen­bord door alle functies kunnen navigeren en ermee kunnen com­mu­ni­ce­ren.
• Be­grij­pe­lijk: De inhoud en navigatie moeten duidelijk en ge­mak­ke­lijk te volgen zijn.
• Robuust: De inhoud moet com­pa­ti­bel zijn met een breed scala aan tech­no­lo­gie­ën.

Deze principes zijn es­sen­ti­eel omdat ze de vier kern­ve­r­eis­ten be­schrij­ven waaraan digitale inhoud moet voldoen om voor iedereen toe­gan­ke­lijk te zijn. Vanuit technisch oogpunt omvat dit zaken als een juiste HTML-structuur, toet­sen­bord­na­vi­ga­tie, voldoende kleur­con­trast, alt-tekst, ge­bruiks­vrien­de­lij­ke for­mu­lie­ren en com­pa­ti­bi­li­teit met on­der­steu­nen­de tech­no­lo­gie­ën.

Welke soorten digitale inhoud moeten toe­gan­ke­lijk zijn?

Digitale toe­gan­ke­lijk­heid is van toe­pas­sing op een breed scala aan online content, niet alleen in de publieke sector, maar in toe­ne­men­de mate ook in de par­ti­cu­lie­re sector.

Be­lang­rij­ke gebieden zijn onder meer:

• Websites, inclusief navigatie, structuur, al­ter­na­tie­ve teksten en toet­sen­bord­on­der­steu­ning
• Mobiele apps
• PDF- en Office-do­cu­men­ten, zoals for­mu­lie­ren en brochures, die correct moeten worden getagd en leesbaar moeten zijn
• E-learning­plat­forms
• E-commerce websites zoals online winkels en boe­kings­sys­te­men, die moeten voldoen aan de ADA en WCAG
• Digitale com­mu­ni­ca­tie­mid­de­len
• Zelf­be­die­nings­ter­mi­nals, zoals kaart­jes­au­to­ma­ten en in­check­ki­os­ken
• Mul­ti­me­dia-inhoud, waaronder video’s en podcasts met on­der­ti­tels, trans­crip­ties en au­dio­de­scrip­ties
• Online for­mu­lie­ren en ap­pli­ca­ties moeten ook een dui­de­lij­ke structuur, help­tek­sten en toet­sen­bord­ge­bruiks­vrien­de­lijk­heid hebben

Wat zijn de voordelen van digitale toe­gan­ke­lijk­heid?

Digitale toe­gan­ke­lijk­heid gaat niet alleen over naleving. Het biedt zowel bedrijven als ge­brui­kers echte voordelen.

✓ Groter bereik: Toe­gan­ke­lij­ke producten en diensten bereiken mensen met een handicap, oudere ge­brui­kers en mensen met tij­de­lij­ke be­per­kin­gen (bij­voor­beeld door blessures of stress­vol­le om­ge­vin­gen), waardoor uw po­ten­ti­ë­le publiek wordt vergroot.

✓ Ver­be­ter­de bruik­baar­heid: toe­gan­ke­lij­ke websites en apps zijn beter ge­struc­tu­reerd, ge­mak­ke­lij­ker te navigeren en in­tu­ï­tie­ver voor alle ge­brui­kers.

✓ Zoek­ma­chi­ne­o­p­ti­ma­li­sa­tie (SEO): Veel toe­gan­ke­lijk­heids­func­ties, zoals dui­de­lij­ke kop­tekst­struc­tu­ren, alt-teksten en se­man­ti­sche HTML, ver­be­te­ren ook de positie in zoek­ma­chi­nes.

✓ Mer­kre­pu­ta­tie en maat­schap­pe­lij­ke ver­ant­woor­de­lijk­heid: toe­gan­ke­lij­ke content toont uw be­trok­ken­heid bij inclusie en maat­schap­pe­lijk ver­ant­woord on­der­ne­men.

✓ Toe­komst­be­sten­dig­heid en naleving van wetgeving: door nu toe­gan­ke­lijk­heid te im­ple­men­te­ren, bent u voor­be­reid op toe­kom­sti­ge re­gel­ge­ving en ver­min­dert u het risico op ju­ri­di­sche stappen of boetes.

Hoe toe­gan­ke­lijk­heid stap voor stap im­ple­men­te­ren

Voor een suc­ces­vol­le im­ple­men­ta­tie van digitale toe­gan­ke­lijk­heid is een ge­struc­tu­reer­de en ho­lis­ti­sche aanpak nodig. De volgende stappen helpen u om aan de wet­te­lij­ke vereisten te voldoen en te­ge­lij­ker­tijd een meer in­clu­sie­ve ge­brui­ker­s­er­va­ring te creëren.

Stap 1: Be­wust­wor­ding en het stellen van doelen

Maak uzelf vertrouwd met de ba­sis­prin­ci­pes van digitale toe­gan­ke­lijk­heid. Bepaal welke re­gel­ge­ving (bij­voor­beeld de EAA van de EU, de Equality Act 2010, de Public Sector Ac­ces­si­bi­li­ty Re­gu­la­ti­ons) van toe­pas­sing is op uw or­ga­ni­sa­tie en stel dui­de­lij­ke doelen. Deze kunnen bij­voor­beeld zijn: het bouwen van een toe­gan­ke­lij­ke webwinkel of ervoor zorgen dat uw hele website voor iedereen bruikbaar is.

Stap 2: Planning en concept

Ontwerp nieuwe projecten vanaf het begin met toe­gan­ke­lijk­heid in gedachten. Gebruik toe­gan­ke­lij­ke web­de­sign­prin­ci­pes, namelijk dui­de­lij­ke navigatie, een­vou­di­ge taal en res­pon­sief ontwerp. Kies een toe­gan­ke­lijk CMS, zoals Plone, Contao, papaya CMS of een goed ge­con­fi­gu­reer­de WordPress-in­stal­la­tie.

Stap 3: Tech­ni­sche im­ple­men­ta­tie

Baseer uw im­ple­men­ta­tie op WCAG 2.1 (minimaal niveau AA). Gebruik schone, se­man­ti­sche HTML, correcte ARIA-rollen, toe­gan­ke­lij­ke for­mu­lier­vel­den (bij­voor­beeld met de <label>) en zorg voor volledige toet­sen­bord­na­vi­ga­tie. Maak alle com­po­nen­ten toe­gan­ke­lijk.

Stap 4: Testen en evalueren

Voer zowel ge­au­to­ma­ti­seer­de als hand­ma­ti­ge toe­gan­ke­lijk­heids­tests uit. Gebruik scherm­le­zers, simuleer kleu­ren­blind­heid en betrek idealiter ge­brui­kers met een handicap bij uw tests. Test ook tools zoals OCR-software en QR-co­de­le­zers.

Stap 5: Door­lo­pend onderhoud en mo­ni­to­ring

Toe­gan­ke­lijk­heid houdt niet op wanneer je live gaat. Houd je content up-to-date, test re­gel­ma­tig en blijf op de hoogte van wet­te­lij­ke vereisten. Je site blijft alleen toe­gan­ke­lijk met voort­du­rend onderhoud.

Hoe typische valkuilen op het gebied van toe­gan­ke­lijk­heid te vermijden

Veel websites en digitale ap­pli­ca­ties voldoen nog steeds niet aan de ba­sis­nor­men voor digitale toe­gan­ke­lijk­heid. Typische problemen zijn onder meer ont­bre­ken­de alt-tekst voor af­beel­din­gen, for­mu­lie­ren die niet met een toet­sen­bord kunnen worden bediend, of een laag kleur­con­trast waardoor de inhoud moeilijk te lezen is. PDF-do­cu­men­ten zijn vaak slecht ge­struc­tu­reerd en on­lees­baar voor scherm­le­zers. Video’s hebben vaak geen on­der­ti­te­ling of au­dio­de­scrip­tie, en vage lin­kla­bels zoals ‘klik hier’ of ver­war­ren­de navigatie maken het alleen maar moei­lij­ker voor ge­brui­kers.

Om deze reden moet toe­gan­ke­lijk­heid vanaf het begin deel uitmaken van het ont­wik­ke­lings­pro­ces. Later wij­zi­gin­gen aan­bren­gen kan ook duurder en tijd­ro­ven­der zijn. Het is even be­lang­rijk om alle inhoud van derden of in­ge­bouw­de tools te con­tro­le­ren om er zeker van te zijn dat ze voldoen aan de toe­gan­ke­lijk­heids­nor­men.

Conclusie

Digitale toe­gan­ke­lijk­heid is een es­sen­ti­eel onderdeel van inclusie en onmisbaar voor gelijke deelname aan het digitale leven. Het is een wet­te­lij­ke ver­plich­ting en verbetert de ge­brui­ker­s­er­va­ring voor iedereen aan­zien­lijk. Op de lange termijn pro­fi­te­ren zowel bedrijven als over­heids­in­stan­ties van een groter bereik, een sterkere reputatie en minder ju­ri­di­sche risico’s.